Mecenas zdrowia

Nowotwór jajnika... o czym powinniśmy wiedzieć?
Nowotwór jajnika... o czym powinniśmy wiedzieć?  

Rak jajnika to nowotwór złośliwy rozwijający się głównie w okresie przekwitania. Często ma podłoże genetyczne, ale też związany jest z leczeniem niepłodności. Niestety, pierwsze objawy raka jajnika często pojawiają się zbyt późno, co znacznie pogarsza rokowania.

Rak jajnika to nowotwór złośliwy rozwijający się głównie u kobiet w okresie około- i pomenopauzalnym. Bardzo rzadko spotyka się go u młodych dziewcząt. Ryzyko jego wystąpienia związane jest najczęściej z leczeniem niepłodności, ale odnotowuje się też przypadki rodzinnego zachorowania. Czynnikami protekcyjnymi okazują się ciąża i stosowanie środków antykoncepcyjnych. Leczeniem z wyboru jest operacja uzupełniona chemioterapią. Rokowanie zależy od stopnia zaawansowania nowotworu.

Rak jajnika - czynniki ryzyka

Do najważniejszych czynników ryzyka należy stymulacja owulacji, nakłucia powierzchni jajników, czyli działania będące elementem leczenia niepłodności. Czasami zdarza się, że terapia innego nowotworu w obrębie miednicy mniejszej, poprzez napromieniowanie miednicy mniejszej, również przyczynia się do wzrostu ryzyka raka jajnika. Do innych mniej jasnych czynników zalicza się stosowanie kosmetyków z talkiem czy przebycie świnki. Ponadto podkreśla się znaczenie dziedziczenie raka jajnika - znany jest zespół dziedzicznego występowania raka jajnika, zespół Lyncha II (zalicza się do niego raka jajnika, niepolipowatego raka okrężnicy, raka endometrium), a także mutacje BRCA 1 i BRCA 2.

Rak jajnika - profilaktyka

Antykoncepcja hormonalna oraz ciąża obniżają ryzyko wystąpienia raka jajnika w późniejszym wieku. Związane jest to z ilością owulacji - im mniej cykli owulacyjnych, tym mniejsze ryzyko zachorowania na ten nowotwór. Fizjologicznie, podczas każdego cyklu miesiączkowego, dochodzi do zwiększenia liczby torbielek inkluzyjnych, podrażnienia nabłonka powierzchniowego jajnika i podrażnienia przez bogaty w estrogeny płyn pęcherzykowy.

Objawy raka jajnika

Niestety, pierwsze objawy raka jajnika pojawiają się dość późno, kiedy rozmiar guza przekracza nawet 7 cm. Do oznak nowotworu zaliczamy przede wszystkim ból brzucha i zwiększenie obwodu brzucha. Może ono wynikać z wystąpienia samej zmiany lub z obecności płynu wysiękowego. Poza tym występują symptomy wynikające z ucisku guza na narządy sąsiadujące, np. drogi moczowe.

Rak jajnika może osiągać bardzo duże rozmiary. Nierzadko współistnieją rozległe zmiany sieci większej, pętli jelitowych, macicy, a także wszczepy w jamie otrzewnej, wątrobie czy przeponie.

Rak jajnika podlega następującej klasyfikacji:

  • surowiczy - najczęstszy,
  • endometrioidalny,
  • śluzowy,
  • jasnokomórkowy,
  • niezróżnicowany,
  • niesklasyfikowany,
  • mieszany.

Ponadto obowiązuje klasyfikacja raka jajnika według Międzynarodowej Federacji Położników i Ginekologów (FIGO):

  • stadium I - guz ograniczony do jajników,
  • stadium II - guz jednego lub dwóch jajników wraz zajęciem narządów miednicy mniejszej,
  • stadium III - obecność przerzutów wewnątrzotrzewnowych,
  • stadium IV - obecność przerzutów odległych.

Diagnostyka raka jajnika

Podstawową metodą diagnostyczną jest dokładne badanie ginekologiczne. Może ono już naprowadzić lekarza, czy ma on do czynienia ze zmianą łagodną, czy też złośliwą. Zmiany łagodne są zazwyczaj torbielowate, ruchome i jednostronne. Rak jest zmianą o ograniczonej ruchomości, litą i bardzo często obustronną.

Pomocne może być oznaczenie markerów nowotworowych we krwi, a konkretnie CA 125, który jest dość charakterystyczny dla raka jajnika (choć nie jest dla niego swoisty, bo może być zwiększony w innych jednostkach chorobowych, jak np. przy endometriozie czy stanach zapalnych przydatków).

Kolejne istotne badanie to ultrasonografia (USG), która pozwala uwidocznić umiejscowienie guza, określić jego wymiary i zasięg. Kiedy USG pokazuje litą zmianę z przegrodami, grubą torebką lub obustronną, można wysunąć podejrzenie zmiany złośliwej.

Czy rak jajnika ma tendencję do przerzutów?

Tak. Rak jajnika może się szerzyć na dwa sposoby. Pierwsza to nacieki, implanty, stanowiące przerzuty miejscowe. Druga droga pozwala na dalszy rozsiew zmian, czyli przerzuty za pośrednictwem naczyń chłonnych i krwionośnych.

Należy zwrócić uwagę na rozpoznanie obustronnego surowiczego raka jajnika. W takim przypadku trzeba zawsze spróbować odróżnić go od przerzutu do jajnika guza z przewodu pokarmowego. Wtedy taki guz określa się guzem Krukenberga.

Leczenie raka jajnika

Tylko śródoperacyjna histopatologia podczas wykonywania laparotomii pozwala na postawienie ostatecznego rozpoznania.

Leczenie zależy od stopnia zaawansowania klinicznego, wieku chorej i wyniku badania histopatologicznego. Główny sposób leczenia to operacyjne usunięcie jajnika, przydatków, macicy, sieci większej i wyrostka robaczkowego. Niekiedy istnieje możliwość usunięcia jednego jajnika i przydatków wraz z pobraniem wycinków z drugiego jajnika.

Leczenie operacyjne raka jajnika uzupełnia się chemioterapią. Czasem stosowana jest radioterapia.

Rak jajnika - rokowanie

Pięcioletnie przeżycie zależy od stopnia zaawansowania według FIGO. W stopniu I wynosi ono 72%, a w stadium IV - już tylko 5%.

źródło: zdrowie.tvn.pl

Komentarze (0)

Dodaj komentarz do artykułu
  • Udostępnij komentarz w:
  • ikona twitter
  • ikona facebook
  • ikona google plus
publikuj
Właśnie pojawiły się nowe () komentarze - pokaż
Forum jest aktualizowane w czasie rzeczywistym
Pomoc | Zasady forum
Publikowane komentarze sa prywatnymi opiniami użytkowników portalu. TVN nie ponosi odpowiedzialności za treść opinii.
Jak zachować się, gdy Twój bliski zachoruje na nowotwór?
Następny artykuł:

Jak zachować się, gdy Twój bliski zachoruje na nowotwór?

tvnpix